Vì sao tình trạng ô nhiễm mùa đông ở Việt Nam ngày càng nghiêm trọng?

Khi nhiệt độ giảm sâu, ô nhiễm mùa đông ở Việt Nam thường có xu hướng tăng mạnh do không khí lạnh làm hạn chế khả năng khuếch tán của khói bụi. Bụi mịn PM2.5, khí thải giao thông và đốt rơm rạ bị giữ lại gần mặt đất, khiến bầu không khí trở nên nặng nề và độc hại hơn. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe hô hấp mà còn làm giảm chất lượng sống của hàng triệu người.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích vì sao mức độ ô nhiễm lại trầm trọng hơn vào mùa đông và đâu là những nguyên nhân cốt lõi cùng giải pháp hữu ích bạn cần hiểu rõ.

Vì sao ô nhiễm mùa đông ở Việt Nam nặng hơn mùa hè?

Vào mùa lạnh, ô nhiễm mùa đông ở Việt Nam thường tăng cao do sự kết hợp của yếu tố thời tiết, hoạt động dân sinh và sản xuất. Nhiệt độ thấp, gió yếu cùng các nguồn thải lớn như khói đốt rơm rạ, khói bụi từ phương tiện giao thông khiến mức độ ô nhiễm không khí ở Việt Nam trong mùa đông trở nên nghiêm trọng hơn rất nhiều.

Dưới đây là các nguyên nhân chính.

Mùa đông gió yếu, không khí khó khuếch tán

Đặc điểm mùa đông là gió lặng, không khí ổn định và ít đối lưu, khiến các chất ô nhiễm khó phát tán lên cao.

Gió yếu làm bụi mịn và khí thải tích tụ sát mặt đất, tạo ra lớp không khí nặng và đục, đặc biệt rõ vào sáng sớm. Những đợt nghịch nhiệt cũng khiến không khí lạnh nằm dưới lớp không khí ấm, “nhốt” toàn bộ chất ô nhiễm trong tầng thấp.

Lượng mưa giảm mạnh, không khí thiếu cơ chế tự làm sạch

Mưa giúp cuốn trôi bụi mịn và giảm bụi trong không khí, nhưng mùa đông lại rất ít mưa. Không có “lớp rửa tự nhiên”, bụi PM2.5, PM10 và khí thải tồn tại lâu hơn, khiến chất lượng không khí duy trì ở mức kém trong nhiều ngày liền.

Nhiệt độ thấp làm tăng hiện tượng nghịch nhiệt

Nghịch nhiệt là hiện tượng lớp không khí lạnh nằm sát mặt đất bị “đè” bởi lớp không khí ấm phía trên. Khi đó, toàn bộ khói bụi từ giao thông, sinh hoạt và sản xuất bị giữ ở tầng mặt đất, không thể bốc lên cao. Đây là lý do mùa đông thường xuất hiện sương mù lẫn bụi mịn dày đặc vào buổi sáng.

Khói đốt rơm rạ sau vụ mùa

Khói đốt rơm rạ vẫn là nguồn ô nhiễm lớn ở nhiều tỉnh miền Bắc. Sau mỗi vụ thu hoạch, nhiều nơi vẫn đốt rơm rạ trực tiếp trên đồng ruộng, tạo ra lượng lớn khói chứa bụi mịn PM2.5 và các chất hữu cơ độc hại.

Vào mùa đông, khói không thể phát tán lên cao mà lan rộng sát mặt đất, khiến tình trạng ô nhiễm kéo dài.

Ô nhiễm từ giao thông tăng mạnh vào mùa lạnh

Giao thông là nguồn phát thải lớn nhất tại đô thị và càng rõ rệt hơn vào mùa đông.

• Khói bụi từ phương tiện giao thông

Trời lạnh khiến nhiều người tăng sử dụng xe máy, ô tô, hạn chế đi bộ hoặc xe đạp. Khí thải từ phương tiện cá nhân chứa CO, NOx, SO2 và lượng lớn bụi mịn, khi tích tụ trong bầu không khí lặng gió sẽ nhanh chóng làm AQI tăng cao.

• Ô nhiễm không khí do giao thông vận tải tại đô thị lớn

Hà Nội và TP.HCM có mật độ phương tiện di chuyển dày đặc, đặc biệt vào giờ cao điểm và cuối năm. Nhiệt độ thấp cộng với sương mù khiến bụi và khí thải “lơ lửng” lâu hơn, tạo nên lớp không khí mờ đục đặc trưng của mùa đông.

Nhu cầu sử dụng năng lượng tăng vào mùa đông

Trời lạnh khiến nhu cầu sưởi ấm, dùng điện, đốt than tổ ong (ở một số vùng) hoặc khí đốt tăng lên. Hoạt động sản xuất cuối năm cũng được đẩy mạnh để đáp ứng đơn hàng, khiến lượng khí thải từ công nghiệp tăng theo, góp phần làm cho chất lượng không khí xấu đi.

Ô nhiễm mùa đông ở Việt Nam ảnh hưởng sức khỏe như thế nào?

Khi nhiệt độ xuống thấp và bầu không khí trở nên đặc quánh bụi mịn, ô nhiễm mùa đông ở Việt Nam gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe. Nồng độ PM2.5, khí độc và các chất ô nhiễm khác duy trì ở mức cao trong thời gian dài khiến cơ thể phải liên tục hít vào những hạt bụi nhỏ có khả năng xâm nhập sâu vào phổi.

Dưới đây là những tác động điển hình mà bạn cần đặc biệt lưu ý.

Gia tăng các bệnh về đường hô hấp

Không khí lạnh kết hợp bụi mịn khiến niêm mạc đường thở bị kích ứng mạnh.

• Người lớn dễ gặp ho kéo dài, viêm họng, viêm phế quản.

• Trẻ em dễ bị hen suyễn, viêm tiểu phế quản hoặc tái phát bệnh hô hấp theo mùa.

• Người già và người có bệnh nền hô hấp rất dễ gặp đợt bùng phát bệnh, khó thở hoặc viêm phổi.

Những ngày chỉ số AQI cao thường đi kèm lượng bệnh nhân nhập viện tăng rõ rệt.

Ảnh hưởng đến hệ tim mạch

Bụi PM2.5 có thể xuyên qua phổi vào máu, gây tác động trực tiếp đến hệ tuần hoàn.

• Tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và rối loạn nhịp tim.

• Làm trầm trọng thêm bệnh cao huyết áp và xơ vữa động mạch.

Ô nhiễm kéo dài trong mùa đông khiến tim phải hoạt động nhiều hơn để cung cấp đủ oxy cho cơ thể.

Giảm sức đề kháng và tăng nguy cơ nhiễm bệnh

Không khí ô nhiễm kết hợp thời tiết lạnh làm hệ miễn dịch suy yếu.

• Cơ thể dễ mắc cảm cúm, cảm lạnh và các bệnh truyền nhiễm theo mùa.

• Da và niêm mạc khô hơn, khả năng bảo vệ tự nhiên giảm mạnh.

• Người làm việc ngoài trời dễ mệt mỏi, đau đầu, ngủ kém.

Đây là lý do nhiều người cảm thấy uể oải và suy nhược hơn trong mùa đông ô nhiễm.

Tác động xấu đến mắt và da

Bụi mịn và khí độc gây kích ứng mắt, khiến các triệu chứng dễ xuất hiện:

• Cay mắt, đỏ mắt, khô mắt.

• Viêm kết mạc, mỏi mắt do tiếp xúc lâu với bầu không khí độc hại.

Da cũng bị ảnh hưởng bởi không khí khô lạnh và lượng bụi cao:

• Da khô, bong tróc, mẩn đỏ.

• Tăng nguy cơ viêm da tiếp xúc hoặc mụn do bụi bám trên bề mặt da.

Gây hại cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ

Đây là hai nhóm dễ bị tổn thương nhất trong mùa đông ô nhiễm.

• Trẻ nhỏ dễ gặp các bệnh hô hấp tái phát và suy giảm miễn dịch.

• Phụ nữ mang thai tiếp xúc với PM2.5 có thể tăng nguy cơ sinh non hoặc thai nhi nhẹ cân.

• Tiếp xúc lâu dài có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của trẻ sơ sinh.

Những biện pháp hạn chế tác hại của ô nhiễm mùa đông ở Việt Nam

Sử dụng máy cấp khí tươi AC 

Máy cấp khí tươi AC-160 là thiết bị tối ưu cho nhà ở, căn hộ bị bí khí hoặc chịu ảnh hưởng từ bụi nhà mặt đường. Sản phẩm tích hợp 3 tính năng quan trọng, đáp ứng nhu cầu bảo vệ sức khỏe trong mùa đông ô nhiễm.

Cấp khí tươi giàu oxy – Giảm CO2 và tăng chất lượng không khí trong phòng

Khí tươi không chỉ là không khí lấy trực tiếp từ ngoài trời, mà là luồng khí được lọc sạch bụi bẩn, tạp chất và giàu oxy, giúp cơ thể tỉnh táo, dễ ngủ và tinh thần ổn định hơn.

Máy AC-160 hút khí ngoài trời và cho đi qua 4 tầng bộ lọc, loại bỏ từ bụi thô đến bụi siêu mịn mà mắt thường không thể thấy. Nhờ vậy, không khí cấp vào phòng luôn sạch và tươi, trong khi nồng độ CO2 được duy trì dưới 1000 ppm – mức lý tưởng cho sức khỏe.

Lọc bụi siêu mịn – Xử lý đến 0 hạt bụi PM0.3 tại cửa gió

Hệ thống lọc của máy AC-160 được sắp xếp dạng hình tháp, tối ưu tốc độ lọc theo từng tầng. Máy đạt khả năng lọc tới 99,99% bụi siêu mịn PM0.3, cho kết quả 0 hạt bụi tại cửa gió đầu ra trong điều kiện thực tế (đo bằng thiết bị CEM).

Đây là lợi thế lớn khi đối mặt với chỉ số bụi mịn tăng cao trong mùa đông.

Tính năng sưởi ấm – Không gây khô da dù bật liên tục

Máy được trang bị bộ sưởi gốm PTC ngay tại đầu cấp khí, giúp làm ấm khí trước khi đưa vào phòng. Khác với máy sưởi truyền thống, nhiệt gốm PTC không làm giảm độ ẩm không khí trời hanh khô, nên dùng lâu vẫn không gây khô da hay khó chịu.

Giải pháp này đặc biệt phù hợp với gia đình có trẻ nhỏ, người già hoặc người ngủ trong phòng kín.

>>>Xem thêm: Review máy lọc không khí SmartVent AC-160 3in1 của AirProce chi tiết từ A-Z

Cải thiện độ ẩm và hạn chế tình trạng khô hanh

Mùa đông thường có độ ẩm không khí trời hanh khô, khiến mũi họng dễ kích ứng và bụi mịn dễ xâm nhập sâu vào phổi. Bạn có thể:

• Dùng máy tạo ẩm hoặc máy hút ẩm tùy theo tình trạng phòng

• Giữ độ ẩm lý tưởng khoảng 45–60%

• Uống đủ nước và dưỡng ẩm cho da, mắt, môi

• Tránh dùng máy sưởi làm giảm độ ẩm đột ngột

Không khí cân bằng độ ẩm sẽ giảm đáng kể tác hại của bụi mịn.

Giảm bụi và ô nhiễm trong không gian sống hàng ngày

Một số thói quen nhỏ nhưng hiệu quả giúp hạn chế ảnh hưởng của ô nhiễm:

• Đóng cửa giờ cao điểm khi bụi từ giao thông tăng mạnh

• Vệ sinh nhà cửa bằng khăn ẩm để hạn chế bụi nhà mặt đường bay ngược lại

• Dùng rèm, vách chắn bụi nếu nhà gần mặt đường lớn

• Dọn dẹp hệ thống thông gió, điều hòa định kỳ

• Hạn chế đốt vàng mã, than tổ ong hoặc các nguồn khói trong nhà

Những biện pháp đơn giản này giúp lọc bỏ bụi thô và giảm lượng bụi bám trong phòng.

FAQ

1. Máy lọc không khí dùng mùa nào?

Máy lọc không khí dùng được quanh năm vì bụi mịn và khí độc luôn tồn tại trong không gian sống. Mỗi mùa có một loại ô nhiễm riêng nên bật thường xuyên sẽ hiệu quả nhất.

2. Mùa nồm có nên dùng máy lọc không khí?

Có nên dùng vì máy giúp giảm bụi mịn, nấm mốc và mùi ẩm trong phòng. Kết hợp máy hút ẩm sẽ cho hiệu quả tốt hơn.

3. Mùa đông có nên dùng máy lọc không khí?

Nên dùng vì mùa đông bụi mịn tăng cao và không khí khó khuếch tán. Máy lọc giúp giảm nguy cơ kích ứng hô hấp và cải thiện chất lượng sống.

Kết:

Trên đây là toàn bộ thông tin hữu ích về tình trạng ô nhiễm mùa đông ở Việt Nam. Nếu bạn vẫn còn phân vân chưa biết có nên mua máy lọc không khí hay không, hãy liên hệ ngay đến hotline 0965.356.499 để được tư vấn hoàn toàn miễn phí.

>>>Xem thêm: Mùa đông có nên dùng máy lọc không khí không? Sự thật bạn cần biết