Ngủ ngáy: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả tại nhà

Ngủ ngáy là tình trạng âm thanh phát ra khi luồng khí đi qua đường thở bị hẹp trong lúc ngủ, khiến các mô vùng họng rung lên. Hiện tượng này có thể chỉ xuất hiện thỉnh thoảng do tư thế ngủ, nghẹt mũi hoặc mệt mỏi, nhưng nếu xảy ra thường xuyên, ngáy to hoặc kèm cảm giác nghẹt thở, buồn ngủ ban ngày thì cần được chú ý hơn. 

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết nguyên nhân, dấu hiệu thường gặp và những cách cải thiện ngủ ngáy tại nhà phù hợp với từng trường hợp.

Tổng quan bệnh ngủ ngáy

Ngủ ngáy là hiện tượng phát ra âm thanh khi luồng không khí đi qua vùng đường hô hấp trên bị thu hẹp trong lúc ngủ, khiến các mô mềm ở mũi, miệng hoặc họng rung lên. Âm thanh có thể nhẹ và không thường xuyên, nhưng cũng có trường hợp ngáy to, kéo dài hoặc xuất hiện gần như mỗi đêm.

Nếu thắc mắc ngủ ngáy là bệnh gì, thực tế ngáy không phải lúc nào cũng được xem là một bệnh riêng biệt. Tình trạng này có thể xuất hiện tạm thời do nghẹt mũi, tư thế nằm, uống rượu hoặc cơ thể quá mệt. Tuy nhiên, ngáy thường xuyên cũng có thể liên quan đến tình trạng đường thở bị hẹp và cần đặc biệt lưu ý khi đi kèm ngừng thở, thở hổn hển hoặc giật mình vì thiếu hơi trong lúc ngủ.

Vậy ngủ ngáy có tốt không? Ngáy không mang lại lợi ích cho sức khỏe. Nếu chỉ xảy ra thỉnh thoảng và không ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ thì thường ít đáng lo. Ngược lại, ngáy to kéo dài có thể làm giấc ngủ bị gián đoạn và trong một số trường hợp là dấu hiệu của ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.

Người có vấn đề này có thể thức dậy với cảm giác chưa được nghỉ ngơi đầy đủ, đau đầu buổi sáng, khô miệng, khó tập trung hoặc buồn ngủ nhiều vào ban ngày. Vì vậy, không nên chỉ xem ngủ ngáy là tiếng ồn gây phiền cho người bên cạnh, đặc biệt khi triệu chứng xuất hiện thường xuyên hoặc kèm các bất thường về hô hấp khi ngủ.

Nguyên nhân ngủ ngáy

Ngủ ngáy xuất hiện khi luồng khí đi qua đường hô hấp trên bị cản trở, khiến các mô mềm ở mũi, miệng hoặc họng rung lên trong lúc ngủ. Vì vậy, nguyên nhân ngủ ngáy thường liên quan đến những yếu tố làm đường thở hẹp hơn hoặc khiến các cơ vùng họng giãn nhiều hơn bình thường.

• Tắc nghẽn đường mũi: Viêm mũi dị ứng, cảm lạnh, viêm xoang, polyp mũi hoặc lệch vách ngăn có thể làm giảm lượng không khí đi qua mũi. Khi phải thở bằng miệng nhiều hơn trong lúc ngủ, nguy cơ phát ra tiếng ngáy cũng tăng lên.
• Cấu trúc vùng họng làm đường thở hẹp: Amidan lớn, lưỡi to, hàm dưới nhỏ hoặc lùi ra sau, vòm miệng mềm dài hay một số đặc điểm giải phẫu vùng hầu họng có thể thu hẹp không gian lưu thông của luồng khí.
• Thừa cân, béo phì: Mỡ tích tụ quanh vùng cổ và hầu họng có thể làm lòng đường thở nhỏ hơn, khiến các mô dễ rung khi hít thở trong lúc ngủ.
• Trương lực cơ vùng họng giảm: Khi ngủ sâu, tuổi cao hoặc sau khi sử dụng rượu và một số thuốc có tác dụng an thần, cơ lưỡi và cơ vùng họng có thể giãn nhiều hơn. Điều này làm đường thở dễ bị thu hẹp và tiếng ngáy xuất hiện rõ hơn.
• Tư thế nằm ngửa: Khi nằm ngửa, lưỡi và các mô mềm có xu hướng dịch về phía sau dưới tác động của trọng lực, khiến đường thở hẹp hơn. Đây là lý do một số người chỉ ngáy rõ khi ngủ ở tư thế này.
• Hút thuốc và các chất kích thích đường hô hấp: Khói thuốc có thể gây kích ứng và viêm niêm mạc đường thở, làm tình trạng tắc nghẽn trở nên rõ hơn ở một số người.
• Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ: Ngáy to, kéo dài và ngắt quãng có thể là một trong những biểu hiện của ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA). Người bệnh có thể xuất hiện các đợt giảm hoặc ngừng luồng khí trong lúc ngủ, kèm thở hổn hển, nghẹt thở, đau đầu buổi sáng và buồn ngủ nhiều vào ban ngày.

Không phải mọi trường hợp ngáy đều do bệnh lý. Một số người chỉ bị ngáy nguyên phát, tức có tiếng ngáy nhưng không có các đợt ngưng thở tắc nghẽn đáng kể. Tuy nhiên, nếu tiếng ngáy ngày càng lớn, xảy ra gần như mỗi đêm hoặc kèm ngừng thở, nghẹt thở và mệt mỏi ban ngày, nên được kiểm tra để loại trừ rối loạn hô hấp khi ngủ.

Cách phòng ngừa bệnh ngủ ngáy

Để hạn chế ngủ ngáy, bạn có thể điều chỉnh một số thói quen sinh hoạt và môi trường ngủ theo hướng giảm tình trạng hẹp đường thở trong lúc nghỉ ngơi.

• Duy trì cân nặng phù hợp: Thừa cân có thể làm tăng lượng mô quanh vùng cổ và hầu họng, khiến đường thở dễ bị thu hẹp khi ngủ. Kiểm soát cân nặng thông qua chế độ ăn hợp lý và vận động đều đặn có thể hỗ trợ giảm ngáy ở một số người.
• Ưu tiên tư thế nằm nghiêng: Nằm ngửa dễ khiến lưỡi và mô mềm vùng họng dịch về phía sau, làm luồng khí lưu thông khó hơn. Với người thường ngáy khi nằm ngửa, chuyển sang nằm nghiêng có thể giúp cải thiện đáng kể.
• Xử lý tình trạng nghẹt mũi: Viêm mũi dị ứng, viêm xoang hoặc tắc nghẽn đường mũi khiến người ngủ phải thở bằng miệng nhiều hơn. Giữ mũi thông thoáng và điều trị nguyên nhân gây nghẹt mũi là bước quan trọng để hạn chế tiếng ngáy.
• Hạn chế rượu và thuốc an thần trước giờ ngủ: Những chất này có thể làm cơ vùng họng giãn nhiều hơn, khiến đường thở dễ hẹp lại trong lúc ngủ. Nếu đang dùng thuốc an thần theo chỉ định, nên trao đổi với bác sĩ nếu tình trạng ngáy xuất hiện hoặc nặng hơn.
• Bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc: Khói thuốc có thể kích thích niêm mạc đường hô hấp, làm tăng tình trạng viêm và tắc nghẽn, từ đó khiến ngủ ngáy rõ hơn.
• Duy trì lịch ngủ ổn định: Thiếu ngủ hoặc ngủ thất thường có thể làm cơ thể quá mệt, khiến trương lực cơ vùng họng giảm nhiều hơn trong lúc ngủ. Đi ngủ và thức dậy tương đối cố định giúp giấc ngủ ổn định hơn.

• Giữ phòng ngủ có độ ẩm và nhiệt độ dễ chịu: Bụi mịn, lông thú, phấn hoa, mùi hoặc các chất ô nhiễm trong phòng có thể khiến đường hô hấp nhạy cảm hơn, đặc biệt với người thường xuyên nghẹt mũi hoặc dị ứng. 

Với phòng ngủ có nhiều bụi và dị nguyên, có thể cân nhắc AirProce AI-600 để hỗ trợ làm sạch không khí. Máy sử dụng hệ lọc F7 + TVOC + HEPA H13, tập trung xử lý bụi, các hạt nhỏ, mùi và một số hợp chất hữu cơ bay hơi; lưu lượng lọc đạt 600 m³/h, phù hợp không gian khoảng 47-73 m².

AI-600 còn được trang bị màn hình cảm ứng 5 inch, 6 cấp gió và hệ thống cảm biến theo dõi PM2.5, VOC, nhiệt độ, độ ẩm, giúp người dùng chủ động quan sát chất lượng không khí trong phòng. Thông qua ứng dụng MyAirProce, người dùng có thể điều khiển máy từ xa, kiểm tra tuổi thọ bộ lọc và theo dõi các chỉ số không khí thuận tiện hơn. Với gia đình có người hay nghẹt mũi, dị ứng hoặc nhạy cảm với bụi, đây là những tính năng hữu ích để duy trì môi trường nghỉ ngơi sạch và dễ chịu hơn mỗi ngày.

>>>Xem thêm: 3+ ưu điểm vượt trội của máy lọc không khí Airproce AI-600

Các biện pháp điều trị bệnh ngủ ngáy

Việc điều trị ngủ ngáy cần dựa trên nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng đến giấc ngủ. Không phải trường hợp nào cũng cần can thiệp y tế; với ngáy nhẹ, thay đổi lối sống và tư thế ngủ có thể đã mang lại cải thiện. Tuy nhiên, nếu ngáy kéo dài hoặc liên quan đến ngưng thở khi ngủ, bác sĩ có thể cân nhắc những phương án chuyên sâu hơn.

Một số hướng điều trị thường được áp dụng gồm:

• Xử lý tình trạng tắc nghẽn đường mũi: nếu ngáy liên quan đến viêm mũi dị ứng, nghẹt mũi hoặc bất thường cấu trúc mũi, bác sĩ có thể đánh giá và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
• Sử dụng dụng cụ hỗ trợ đường thở: trong một số trường hợp, bác sĩ hoặc nha sĩ chuyên môn có thể chỉ định dụng cụ giúp duy trì đường thở thông thoáng hơn khi ngủ.
• Điều trị ngưng thở khi ngủ: nếu ngáy là biểu hiện của ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, các phương pháp hỗ trợ duy trì đường thở như PAP/CPAP có thể được cân nhắc sau khi đánh giá chuyên khoa.
• Can thiệp ngoại khoa: chỉ được xem xét ở một số trường hợp có bất thường cấu trúc hoặc khi các biện pháp khác không phù hợp hay không mang lại hiệu quả mong muốn.

Nếu ngủ ngáy kèm ngừng thở, thở hổn hển, nghẹt thở khi ngủ, đau đầu buổi sáng hoặc buồn ngủ nhiều vào ban ngày, nên đi khám Tai Mũi Họng hoặc chuyên khoa giấc ngủ để được đánh giá trước khi lựa chọn phương pháp điều trị.

FAQ

1. Ngủ ngáy có nguy hiểm không?

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào tần suất và nguyên nhân gây ngáy. Ngáy nhẹ, thỉnh thoảng thường chủ yếu gây ảnh hưởng đến người ngủ cùng. Tuy nhiên, nếu ngáy xảy ra thường xuyên, tiếng ngáy lớn hoặc đi kèm ngừng thở, giật mình, buồn ngủ nhiều ban ngày, cần lưu ý nguy cơ ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ và nên đi khám.

2. Ngủ ngáy có lây hoặc có tính di truyền không?

Ngủ ngáy không phải bệnh truyền nhiễm nên không lây từ người này sang người khác. Tuy vậy, một số yếu tố làm tăng nguy cơ ngáy như đặc điểm cấu trúc đường thở hoặc xu hướng thừa cân có thể xuất hiện trong cùng gia đình, vì vậy ngủ ngáy có thể có yếu tố gia đình nhất định.

3. Làm thế nào để giảm tiếng ồn do ngủ ngáy gây ra cho người bên cạnh?

Bên cạnh việc xử lý nguyên nhân gây ngáy, người ngủ cùng có thể sử dụng nút tai, thiết bị tạo tiếng ồn trắng hoặc bố trí chỗ ngủ riêng khi cần. Nếu tiếng ngáy quá lớn hoặc xuất hiện hằng đêm, nên ưu tiên kiểm tra nguyên nhân thay vì chỉ tìm cách che tiếng ngáy.

Kết:

Trên đây là toàn bộ thông tin hữu ích về ngủ ngáy. Nếu bạn vẫn còn phân vân chưa biết có nên lắp đặt máy lọc không khí hay không, hãy liên hệ ngay đến hotline 0965.356.499 để được tư vấn hoàn toàn miễn phí.

>>>Xem thêm: Ngủ không sâu giấc hay nằm mơ: Nguyên nhân, tác hại và cách cải thiện