Bụi mịn gây ho: Các dấu hiệu nhiễm bụi mịn trong không khí

Bụi mịn là những hạt ô nhiễm có kích thước rất nhỏ, có thể xâm nhập sâu vào đường hô hấp khi con người hít phải. Vì vậy, tình trạng bụi mịn gây ho thường khiến nhiều người lo lắng, đặc biệt khi phải sinh hoạt hoặc làm việc trong môi trường có chất lượng không khí kém. Tuy nhiên, ho không phải dấu hiệu duy nhất cần lưu ý khi cơ thể tiếp xúc với bụi mịn.

Vậy bụi mịn gây ho như thế nào, đâu là những dấu hiệu thường gặp khi tiếp xúc với không khí ô nhiễm và khi nào cần chủ động bảo vệ đường hô hấp? Tìm hiểu ngay!

Bụi mịn là gì? Đặc điểm của 3 dạng bụi mịn

Bụi mịn là một dạng Particulate Matter (PM), gồm hỗn hợp các hạt rắn và giọt chất lỏng lơ lửng trong không khí. Các hạt này có kích thước rất khác nhau, từ những hạt có thể nhìn thấy bằng mắt thường đến các hạt siêu nhỏ chỉ có thể quan sát bằng thiết bị chuyên dụng. Trong đó, PM10 và PM2.5 là hai nhóm được sử dụng phổ biến để đánh giá ô nhiễm bụi trong không khí. 

Kích thước càng nhỏ, hạt bụi càng có khả năng đi sâu vào hệ hô hấp. Đặc biệt, PM2.5 có thể đi sâu vào phổi và một phần hạt có thể đi vào máu, từ đó liên quan đến các tác động trên cả hệ hô hấp và tim mạch. Đây cũng là cơ sở khiến tình trạng bụi mịn gây ho, kích ứng đường hô hấp và các ảnh hưởng sức khỏe khác được quan tâm.

Bụi mịn PM10

PM10 là nhóm hạt có đường kính khí động học ≤10 µm. Nguồn phát sinh có thể đến từ bụi đất, đường sá, công trình xây dựng, hoạt động công nghiệp và nhiều nguồn tự nhiên khác. Do kích thước lớn hơn PM2.5, PM10 chủ yếu được giữ lại ở các khu vực khác nhau của đường hô hấp nhưng vẫn có thể đi sâu vào phổi. 

Tiếp xúc với các hạt PM có kích thước nhỏ có thể gây kích ứng đường hô hấp, ho hoặc khó thở. Vì vậy, PM10 không nên được xem là loại bụi “ít nguy hiểm” chỉ vì kích thước lớn hơn PM2.5.

Bụi mịn PM2.5

PM2.5 là các hạt có đường kính ≤2,5 µm, nhỏ hơn khoảng 30 lần so với đường kính trung bình của một sợi tóc người. Các hạt này có thể đi sâu vào phổi và một phần có thể vượt qua hàng rào phổi để đi vào hệ tuần hoàn.

Đây là nhóm bụi được đặc biệt quan tâm về sức khỏe vì có liên quan đến nhiều tác động trên hệ hô hấp và tim mạch. Tiếp xúc với PM2.5 có thể làm tăng các triệu chứng hô hấp như ho, kích ứng đường thở và khó thở; phơi nhiễm ngắn hạn và dài hạn cũng được nghiên cứu về mối liên hệ với các bệnh tim mạch, trong đó có đột quỵ. 

Do đó, nếu thường xuyên xuất hiện tình trạng bụi mịn gây ngứa ở mắt, mũi hoặc họng, kèm ho và khó chịu đường hô hấp, cần xem xét cả chất lượng không khí xung quanh và mức độ tiếp xúc với bụi mịn thay vì chỉ tập trung vào một nguyên nhân duy nhất.

Bụi siêu mịn PM1.0

PM1.0 thường được dùng để chỉ các hạt có kích thước ≤1 µm, nhỏ hơn PM2.5. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng PM1.0 không phải là nhóm phân loại chính được sử dụng trong các hướng dẫn chất lượng không khí phổ biến như PM10 và PM2.5.

Các hạt càng nhỏ càng có khả năng đi sâu vào hệ hô hấp. EPA cũng lưu ý rằng trong nhóm PM2.5 còn bao gồm các hạt siêu mịn và hạt nano, thường có kích thước dưới 0,1 µm. Vì vậy, không nên khẳng định riêng PM1.0 trực tiếp “gây suy giảm trí nhớ” hay “tấn công ADN” nếu không có dữ liệu cụ thể chứng minh mối quan hệ nhân quả. 

Điểm đáng lưu ý là kích thước nhỏ của PM1.0 khiến việc nhận biết bằng mắt thường gần như không thể. Khi chất lượng không khí kém, việc giảm phơi nhiễm với bụi mịn nói chung, đặc biệt PM2.5 và các hạt nhỏ hơn, vẫn là biện pháp quan trọng để hạn chế nguy cơ đối với sức khỏe. WHO xác định phơi nhiễm với PM2.5 và PM10 có liên quan đến các bệnh tim mạch, hô hấp và đột quỵ.

5 tác hại nghiêm trọng của bụi mịn đối với sức khỏe

Bụi mịn, đặc biệt là PM2.5, có thể đi sâu vào hệ hô hấp và liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe nếu tiếp xúc thường xuyên. Một số tác hại đáng lưu ý gồm:

Ảnh hưởng hệ hô hấp

Bụi mịn có thể kích ứng và gây viêm đường thở, dẫn đến ho, khó thở, khò khè hoặc làm các bệnh hô hấp trở nên nghiêm trọng hơn. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều người xuất hiện dấu hiệu dị ứng bụi mịn khi chất lượng không khí giảm.

Tăng nguy cơ bệnh tim mạch

PM2.5 có thể đi sâu vào phổi và ảnh hưởng đến hệ tuần hoàn. Phơi nhiễm lâu dài có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch và bụi mịn gây đột quỵ cũng là vấn đề được nhiều nghiên cứu quan tâm.

Suy giảm chức năng phổi

Tiếp xúc với bụi mịn trong thời gian dài có thể làm giảm chức năng phổi và tăng các triệu chứng hô hấp, đặc biệt ở trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh hô hấp.

Tăng nguy cơ ung thư phổi

Phơi nhiễm lâu dài với ô nhiễm không khí, trong đó có bụi dạng hạt, có liên quan đến nguy cơ ung thư phổi. Vì vậy, nhận định bụi mịn gây ung thư cần được hiểu là yếu tố làm tăng nguy cơ chứ không phải nguyên nhân duy nhất.

Gây kích ứng da và mắt

Bụi mịn có thể kích thích niêm mạc, gây ngứa mắt, khó chịu ở mũi, họng và làm xuất hiện các triệu chứng như ho, hắt hơi hoặc khó thở ở người nhạy cảm. Đây cũng là những biểu hiện thường được quan tâm khi tìm hiểu về dị ứng bụi mịn. 

Dấu hiệu nhiễm bụi mịn trong không khí

Không phải lúc nào bụi mịn cũng có thể nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng cơ thể có thể xuất hiện một số biểu hiện khi tiếp xúc với không khí có nồng độ PM cao. Những dấu hiệu dưới đây thường liên quan đến kích ứng đường hô hấp và niêm mạc, đặc biệt ở người nhạy cảm.

• Ho hoặc khô, rát họng
  Đây là một trong những biểu hiện dễ nhận thấy khi tiếp xúc với không khí nhiều bụi. Tình trạng bụi mịn gây ho có thể rõ hơn khi ở ngoài trời lâu hoặc trong những thời điểm chất lượng không khí giảm.
• Ngứa mắt, mũi và họng
  Bụi mịn có thể kích thích niêm mạc, gây ngứa, khô mắt, hắt hơi hoặc cảm giác khó chịu ở mũi và họng. Vì vậy, bụi mịn gây ngứa cũng là biểu hiện thường gặp ở người nhạy cảm.
• Sổ mũi, nghẹt mũi hoặc hắt hơi
  Khi đường mũi tiếp xúc với không khí ô nhiễm, niêm mạc có thể bị kích thích dẫn đến sổ mũi, nghẹt mũi và hắt hơi. Tuy nhiên, những triệu chứng này cũng có thể xuất phát từ dị ứng hoặc nhiễm trùng đường hô hấp nên không thể chỉ dựa vào triệu chứng để xác định nguyên nhân.
• Khó thở, khò khè hoặc tức ngực
  Đây là những dấu hiệu cần lưu ý hơn, đặc biệt ở người có hen suyễn hoặc bệnh hô hấp nền. Nếu triệu chứng xuất hiện rõ khi chất lượng không khí xấu và giảm khi rời khỏi môi trường ô nhiễm, nên hạn chế tiếp xúc và theo dõi tình trạng sức khỏe.
• Da bị kích ứng hoặc ngứa ở người nhạy cảm
  Một số người có thể cảm thấy da khô, ngứa hoặc khó chịu khi tiếp xúc với môi trường nhiều bụi. Tuy nhiên, da bị dị ứng với bụi, dị ứng bụi nổi mề đay hay dị ứng bụi nổi mụn không phải lúc nào cũng do PM2.5 mà có thể liên quan đến mạt bụi, phấn hoa, nấm mốc hoặc các thành phần khác trong bụi.

Phòng ngừa và giảm tác động của bụi mịn trong không khí

Không thể loại bỏ hoàn toàn bụi mịn khỏi môi trường sống, nhưng có thể giảm đáng kể mức độ phơi nhiễm bằng cách kiểm soát cả nguồn bụi bên ngoài lẫn chất lượng không khí trong nhà. Một số biện pháp thiết thực gồm: 

• Đeo khẩu trang phù hợp khi ra ngoài để hạn chế hít phải bụi mịn, đặc biệt khi di chuyển hoặc làm việc tại những khu vực có nhiều khói bụi, đồng thời nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và sử dụng đúng cách.
• Hạn chế hoạt động ngoài trời khi chất lượng không khí kém bằng cách theo dõi chỉ số chất lượng không khí và tránh tập thể dục hoặc vui chơi tại những khu vực có nồng độ bụi mịn cao.
• Vệ sinh nhà cửa thường xuyên bằng cách lau các bề mặt với khăn ẩm, hút bụi sàn và làm sạch rèm, thảm, chăn ga định kỳ để hạn chế bụi tích tụ và phát tán trở lại không khí.
• Giữ vệ sinh cá nhân và đường hô hấp bằng cách rửa tay thường xuyên, vệ sinh mũi họng phù hợp, uống đủ nước và duy trì chế độ ăn đa dạng với rau xanh, trái cây để hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
• Hạn chế các nguồn phát sinh bụi trong nhà bằng cách không hút thuốc, hạn chế đốt than, đốt vàng mã và tránh các hoạt động tạo khói hoặc hạt bụi trong không gian kín.
• Sử dụng máy lọc không khí phù hợp có thể giúp giảm lượng bụi mịn và các hạt ô nhiễm lơ lửng trong nhà, đặc biệt hữu ích với những người nhạy cảm hoặc thường xuyên xuất hiện các triệu chứng kích ứng đường hô hấp.

AI-600 – giải pháp lọc bụi chuyên sâu cho không gian sống

Khi bụi mịn đã tồn tại trong nhà, chỉ vệ sinh bề mặt sẽ không xử lý được toàn bộ các hạt đang lơ lửng trong không khí. AirProce AI-600 được thiết kế với hệ thống lọc nhiều tầng, tập trung vào bụi mịn, mùi và một số chất ô nhiễm trong không gian kín.

Hệ thống lọc gồm 3 tầng chính:

• Bộ lọc F7 ở tầng dưới sử dụng vật liệu của Ahlstrom – Phần Lan, hỗ trợ giữ lại bụi thô và bụi mịn PM2.5.
• Bộ lọc TVOC ở tầng giữa chứa khoảng 5 kg than hoạt tính, hỗ trợ xử lý mùi và formaldehyde; vật liệu than được nhập khẩu từ Circul-Aire – Canada.
• Bộ lọc HEPA H13 ở tầng trên sử dụng vật liệu của 3M – Mỹ, với khả năng lọc 99,99% hạt PM0.3 theo thông số được cung cấp.

Mỗi bộ lọc có độ dày 12 cm, giúp tăng diện tích vật liệu lọc và hỗ trợ duy trì hiệu quả trong thời gian sử dụng. Ở cửa gió đầu ra, máy được công bố có khả năng đưa nồng độ hạt PM0.3 về mức “0” trong điều kiện thử nghiệm tương ứng.

Bên cạnh khả năng lọc, AI-600 sử dụng động cơ EC của EBM Papst – Đức, được thiết kế để vận hành êm và hạn chế tình trạng bụi bám vào cánh quạt. Người dùng cũng có thể theo dõi chất lượng không khí, tình trạng bộ lọc và thiết lập thời gian hoạt động từ xa thông qua ứng dụng MyAirProce.

>>>Xem thêm: 3+ ưu điểm vượt trội của máy lọc không khí Airproce AI-600

FAQ

1. Bụi mịn có gây ho không?

Có. Bụi mịn, đặc biệt PM2.5, có thể kích thích đường hô hấp và gây ho, khô hoặc rát họng, nhất là khi tiếp xúc với không khí ô nhiễm trong thời gian dài.

2. Dấu hiệu nào cho thấy cơ thể đang bị ảnh hưởng bởi bụi mịn?

Các biểu hiện thường gặp gồm ho, ngứa hoặc khó chịu ở mắt, mũi, họng, hắt hơi, sổ mũi, khò khè và khó thở. Tuy nhiên, những triệu chứng này cũng có thể xuất phát từ các nguyên nhân khác nên không thể chỉ dựa vào dấu hiệu để xác định.

3. Làm gì để giảm tác động của bụi mịn trong nhà?

Nên vệ sinh nhà cửa thường xuyên, hạn chế các nguồn phát sinh khói bụi, đóng cửa khi chất lượng không khí ngoài trời kém và sử dụng máy lọc không khí phù hợp để giảm lượng bụi mịn lơ lửng trong không gian sống.

Kết:

Trên đây là toàn bộ thông tin hữu ích về bụi mịn gây ho. Nếu bạn vẫn còn phân vân chưa biết có nên mua máy lọc không khí hay không, hãy liên hệ ngay đến hotline vui lòng liên hệ hotline 0965.356.499 để được tư vấn hoàn toàn miễn phí.

>>>Xem thêm: Tại sao phòng kín vẫn có bụi? Giải pháp chống bụi chung cư hiệu quả