Nguyên nhân ngủ dậy bị nghẹt mũi và cách khắc phục

Ngủ dậy bị nghẹt mũi là tình trạng khá phổ biến, có thể khiến bạn cảm thấy khó thở, khô họng hoặc nặng đầu ngay từ sáng sớm. Nguyên nhân thường liên quan đến dị ứng, cảm lạnh, viêm mũi xoang, không khí phòng ngủ quá khô, bụi hoặc việc nằm ngủ trong không gian kín nhiều giờ. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn tìm hiểu những nguyên nhân thường gặp và cách khắc phục để đường thở thông thoáng, dễ chịu hơn sau khi thức dậy. 

Nguyên nhân ngủ dậy bị nghẹt mũi

Tình trạng ngủ dậy bị nghẹt mũi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ dị ứng, viêm đường hô hấp đến điều kiện phòng ngủ hoặc bất thường cấu trúc trong mũi. Một số người chỉ bị nghẹt mũi khi ngủ dậy rồi giảm dần sau khi vận động, trong khi những trường hợp khác có thể nghẹt kéo dài kèm chảy dịch, hắt hơi, đau vùng mặt hoặc giảm khứu giác. Xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn cách xử lý phù hợp hơn.

Viêm mũi dị ứng do bụi, mạt bụi hoặc lông thú

Viêm mũi dị ứng là một trong những nguyên nhân thường gặp ở người hay nghẹt mũi vào buổi sáng. Trong nhiều giờ ngủ, cơ thể tiếp xúc liên tục với các dị nguyên có thể tồn tại trong chăn, gối, nệm và không khí như:

• Mạt bụi nhà.
• Bụi mịn.
• Nấm mốc.
• Lông và vảy da thú cưng.
• Phấn hoa từ bên ngoài đi vào phòng.

Khi người có cơ địa dị ứng tiếp xúc với những yếu tố này, niêm mạc mũi có thể bị viêm, phù nề và tăng tiết dịch, khiến đường thở qua mũi hẹp lại. Đó cũng là một lý do giải thích vì sao ngủ dậy lại bị nghẹt mũi, đặc biệt nếu tình trạng đi kèm hắt hơi thành tràng, ngứa mũi, ngứa mắt hoặc chảy nước mũi trong.

Cảm lạnh và các nhiễm trùng đường hô hấp

Cảm lạnh hoặc một số nhiễm trùng đường hô hấp có thể làm niêm mạc mũi sưng và tăng tiết dịch. Khi nằm ngủ nhiều giờ, dịch nhầy có thể lưu lại trong khoang mũi và khiến cảm giác nghẹt rõ hơn vào lúc mới thức dậy.

Ngoài nghẹt mũi, người bệnh có thể gặp thêm:

• Chảy nước mũi.
• Ho hoặc đau họng.
• Mệt mỏi.
• Đau đầu.
• Sốt trong một số trường hợp.

Nếu nguyên nhân là cảm lạnh thông thường, triệu chứng thường cải thiện dần theo diễn biến của bệnh. Tuy nhiên, tình trạng kéo dài hoặc ngày càng nặng cần được đánh giá thêm.

Viêm mũi xoang làm dịch ứ đọng khi nằm

Viêm mũi xoang khiến niêm mạc trong mũi và các xoang bị sưng, đồng thời tăng tiết dịch. Tư thế nằm trong thời gian dài có thể làm quá trình dẫn lưu dịch kém thuận lợi hơn, vì vậy nhiều người cảm thấy nghẹt rõ ngay sau khi ngủ dậy.

Có thể nghĩ đến viêm mũi xoang nếu nghẹt mũi xuất hiện cùng các biểu hiện như đau hoặc cảm giác nặng vùng trán, má, quanh mắt, giảm khả năng ngửi, dịch mũi đặc hoặc chảy xuống họng.

Tuy nhiên, màu vàng hoặc xanh của dịch mũi đơn thuần chưa đủ để kết luận có nhiễm khuẩn và cần dùng kháng sinh.

Không khí phòng ngủ quá khô, nhiều bụi hoặc bí

Môi trường ngủ cũng có thể góp phần khiến bạn bị nghẹt mũi khi ngủ dậy. Phòng sử dụng điều hòa liên tục có thể trở nên khô, làm niêm mạc mũi mất độ ẩm và dễ kích ứng. Ngược lại, độ ẩm quá cao có thể tạo điều kiện cho nấm mốc và mạt bụi phát triển.

Ngoài ra, phòng ngủ đóng kín nhiều giờ, ít trao đổi không khí hoặc có nhiều bụi, khói thuốc và các chất gây kích ứng cũng có thể khiến niêm mạc mũi khó chịu hơn. Vì vậy, nếu tình trạng nghẹt chủ yếu xuất hiện sau một đêm ngủ nhưng giảm đáng kể khi ra khỏi phòng, nên kiểm tra lại điều kiện không khí, chăn ga, nệm và các tác nhân có khả năng gây dị ứng trong phòng ngủ.

Trào ngược dạ dày thực quản vào ban đêm

Ở một số người, trào ngược dạ dày thực quản có thể liên quan đến các triệu chứng ở vùng họng và đường hô hấp trên. Khi nằm, dịch từ dạ dày dễ trào ngược hơn, gây kích ứng vùng họng và có thể làm người bệnh cảm thấy vướng họng, ho hoặc khó chịu ở mũi khi thức dậy.

Khả năng liên quan đến trào ngược nên được nghĩ đến nhiều hơn nếu nghẹt mũi buổi sáng đi kèm ợ nóng, ợ chua, khàn tiếng, ho về đêm hoặc cảm giác có dịch vướng ở họng. Tuy nhiên, không nên tự kết luận nghẹt mũi là do trào ngược nếu chưa loại trừ các nguyên nhân tai mũi họng phổ biến hơn.

Polyp mũi, lệch vách ngăn hoặc bất thường cấu trúc mũi

Nếu nghẹt mũi kéo dài nhiều tháng, thường xuyên chỉ nghẹt một bên hoặc không cải thiện dù đã thay đổi môi trường ngủ, nguyên nhân có thể liên quan đến cấu trúc đường mũi.

Một số tình trạng thường được phát hiện khi khám tai mũi họng gồm:

• Lệch vách ngăn mũi.
• Polyp mũi.
• Phì đại cuốn mũi.
• Một số tổn thương làm hẹp đường thở trong mũi.

Ở những trường hợp này, cảm giác nghẹt có thể rõ hơn khi nằm do lưu lượng máu đến niêm mạc mũi thay đổi theo tư thế. Người bệnh nên được thăm khám để xác định chính xác nguyên nhân thay vì chỉ sử dụng thuốc xịt mũi kéo dài.

Khói thuốc và các chất kích thích trong không khí

Khói thuốc lá, khói đốt, nước hoa đậm mùi, hóa chất tẩy rửa hoặc các hợp chất bay hơi trong phòng có thể kích thích niêm mạc mũi. Nếu tiếp xúc trong nhiều giờ khi ngủ, một số người có thể thức dậy với cảm giác nghẹt, khô mũi hoặc rát họng.

Ngay cả người không hút thuốc cũng có thể bị ảnh hưởng nếu thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động trong không gian kín.

Thay đổi nội tiết hoặc tác dụng của một số loại thuốc

Thay đổi hormone có thể ảnh hưởng đến mạch máu và niêm mạc trong mũi, làm tăng tình trạng phù nề ở một số người. Điều này có thể gặp trong thai kỳ hoặc một số giai đoạn có biến động nội tiết.

Bên cạnh đó, một số loại thuốc cũng có thể liên quan đến nghẹt mũi ở một số người. Đặc biệt, việc lạm dụng thuốc xịt co mạch mũi trong thời gian dài có thể gây hiện tượng nghẹt trở lại sau khi thuốc hết tác dụng, khiến người dùng càng phụ thuộc vào thuốc xịt.

Nếu ngủ dậy bị nghẹt mũi xảy ra liên tục nhiều tuần, nghẹt chủ yếu một bên, kèm chảy máu mũi, đau vùng mặt kéo dài, giảm khứu giác rõ rệt hoặc khó thở, người bệnh nên khám chuyên khoa tai mũi họng để xác định nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp.

Một số cách khắc phục ngủ dậy bị nghẹt mũi

Để cải thiện tình trạng ngủ dậy bị nghẹt mũi, cần dựa vào nguyên nhân thay vì chỉ tìm cách làm thông mũi tạm thời. Nếu hiện tượng chủ yếu xuất hiện vào buổi sáng, bạn nên đồng thời xem xét tình trạng đường hô hấp và môi trường phòng ngủ, bởi bụi, mạt bụi, nấm mốc hoặc không khí quá khô cũng có thể khiến niêm mạc mũi dễ bị kích ứng sau nhiều giờ ngủ.

Vệ sinh mũi và hỗ trợ làm loãng dịch nhầy

Khi sáng ngủ dậy bị nghẹt mũi kèm nhiều dịch, có thể sử dụng nước muối sinh lý để hỗ trợ làm ẩm niêm mạc và làm loãng dịch nhầy, giúp dịch dễ thoát ra ngoài hơn. Không nên rửa mũi với áp lực quá mạnh hoặc thực hiện quá nhiều lần nếu niêm mạc đang kích ứng.

Ngoài ra, tắm nước ấm hoặc uống đủ nước cũng có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn khi đang cảm lạnh hoặc có nhiều dịch đường hô hấp. Nếu muốn xông hơi, cần tránh hơi nước quá nóng để hạn chế nguy cơ bỏng và kích ứng niêm mạc.

Hạn chế các yếu tố gây dị ứng và kích ứng trong phòng ngủ

Nếu bị nghẹt mũi khi ngủ dậy kèm hắt hơi, ngứa mũi hoặc chảy nước mũi trong, nên chú ý đến những dị nguyên thường tồn tại ngay trong phòng ngủ.

Có thể bắt đầu bằng những thay đổi như:

• Giặt chăn, ga, vỏ gối định kỳ và làm sạch nệm.
• Hạn chế bụi tích tụ trên rèm, thảm và đồ nội thất.
• Không để thú cưng ngủ trực tiếp trên giường nếu nghi ngờ dị ứng với lông hoặc vảy da.
• Kiểm tra các vị trí ẩm, tường hoặc góc phòng có dấu hiệu nấm mốc.
• Tránh khói thuốc, nước hoa đậm mùi và hóa chất có mùi mạnh trong phòng ngủ.

Nếu bạn vẫn băn khoăn vì sao ngủ dậy lại bị nghẹt mũi dù ban ngày gần như bình thường, có thể thử theo dõi xem triệu chứng có giảm khi ngủ ở một không gian khác hay sau khi vệ sinh kỹ phòng ngủ hay không. Đây là một gợi ý để xác định môi trường có phải yếu tố góp phần gây kích ứng hay không.

Khám tai mũi họng khi nghẹt mũi kéo dài hoặc thường xuyên một bên

Các biện pháp tại nhà thường khó giải quyết triệt để nếu nguyên nhân nằm ở cấu trúc đường mũi như lệch vách ngăn, polyp hoặc phì đại cuốn mũi. Những trường hợp nghẹt kéo dài nhiều tuần, thường xuyên chỉ nghẹt một bên, giảm khứu giác hoặc kèm đau vùng mặt nên được khám chuyên khoa tai mũi họng.

Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định điều trị phù hợp. Với bất thường cấu trúc gây cản trở đáng kể đường thở, một số trường hợp có thể cần can thiệp như chỉnh hình vách ngăn hoặc xử lý polyp. Không nên tự sử dụng thuốc xịt co mạch kéo dài để duy trì cảm giác thông mũi vì có thể làm tình trạng nghẹt trở lại nặng hơn.

Kiểm soát bụi và độ ẩm phòng ngủ với AirProce AI-660 

Nếu tình trạng ngủ dậy bị nghẹt mũi thường rõ hơn sau một đêm nằm điều hòa, trong phòng nhiều bụi hoặc vào thời tiết hanh khô, chất lượng không khí và độ ẩm là những yếu tố nên được kiểm tra.

Điều hòa hoạt động nhiều giờ có thể khiến không khí trở nên khô, trong khi bụi mịn, mạt bụi và các hạt lơ lửng trong phòng có thể tiếp tục tác động lên niêm mạc mũi. Trong trường hợp cần đồng thời lọc bụi và bù ẩm, có thể cân nhắc AirProce AI-660.

Đây là máy lọc không khí tuần hoàn kết hợp bù ẩm, không có chức năng cấp khí tươi. Một số thông số và cấu tạo đáng chú ý gồm:

• Kích thước: 820 × 410 × 410mm.
• Diện tích tham khảo: khoảng 34–58m².
• Lưu lượng gió: khoảng 480m³/h.
• Công suất động cơ: 144W.
• Độ ồn công bố: 25-66dB tùy chế độ vận hành. Ở một số mức hoạt động, độ ồn được công bố khoảng 37,2dB, phù hợp với nhu cầu sử dụng trong không gian nghỉ ngơi; mức thực tế còn phụ thuộc tốc độ quạt và điều kiện phòng.
• Bộ lọc trung cấp F7 Mix: hỗ trợ giữ bụi, tóc, một số hạt gây dị ứng và bụi mịn trong dòng khí tuần hoàn.
• Bộ lọc HEPA H13: hỗ trợ giữ các hạt bụi kích thước nhỏ hơn sau tầng lọc phía trước.
• Hệ thống bù ẩm: sử dụng bình nước dung tích khoảng 5 lít, kết hợp bộ lọc nước và khay ion bạc; lưu lượng tạo ẩm tối đa khoảng 1.000ml/h theo thông số công bố.
• Khay tạo hương: trên khay nước có vị trí dành cho tinh dầu, cho phép bổ sung hương thơm khi người dùng có nhu cầu. Tuy nhiên, người có viêm mũi dị ứng hoặc nhạy cảm với mùi nên thận trọng vì một số loại tinh dầu, hương liệu có thể gây kích ứng đường hô hấp.
• Máy dò chất lượng không khí Bluetooth có thể tháo rời: hỗ trợ theo dõi môi trường ở vị trí khác trong phòng, với khoảng cách truyền dẫn công bố khoảng 15m.
• Điều khiển qua ứng dụng AirProce: người dùng có thể điều chỉnh máy từ xa và theo dõi các chỉ số chất lượng không khí theo thời gian thực ngay trên điện thoại.
• Thiết kế lọc xếp tầng: không khí được hút qua các lớp lọc trước khi quay trở lại phòng, đồng thời giúp việc kiểm tra và thay thế bộ lọc thuận tiện hơn.

Việc kết hợp lọc bụi, theo dõi chất lượng không khí và bổ sung độ ẩm có thể phù hợp với phòng ngủ thường xuyên sử dụng điều hòa hoặc có không khí hanh khô. Tuy nhiên, AI-660 chỉ hỗ trợ cải thiện điều kiện môi trường trong phòng, không phải thiết bị điều trị viêm mũi, viêm xoang hay các nguyên nhân bệnh lý gây nghẹt mũi.

>>>Xem thêm: 5 ưu điểm máy AirProce AI-660 vừa lọc không khí vừa tạo ẩm

FAQ

1. Vì sao nằm nghiêng lại thấy một bên mũi nghẹt nhiều hơn?

Khi nằm nghiêng, lượng máu đến niêm mạc ở bên mũi thấp hơn có thể tăng, làm cuốn mũi sung huyết và tạo cảm giác nghẹt rõ hơn. Hiện tượng này có thể liên quan đến chu kỳ mũi tự nhiên, nhưng nếu một bên luôn nghẹt kéo dài thì nên kiểm tra tai mũi họng.

2. Nghẹt mũi buổi sáng có cần làm xét nghiệm dị ứng không?

Không phải trường hợp nào cũng cần. Tuy nhiên, nếu nghẹt mũi tái diễn nhiều tuần và thường kèm hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi trong hoặc triệu chứng rõ hơn khi tiếp xúc với bụi, thú cưng, phấn hoa, bác sĩ có thể cân nhắc đánh giá dị ứng để xác định tác nhân.

3. Có nên đeo khẩu trang khi ngủ để giảm nghẹt mũi không?

Thông thường không cần thiết. Đeo khẩu trang khi ngủ không giải quyết được nguyên nhân gây nghẹt mũi và có thể tạo cảm giác bí, khó chịu. Hiệu quả hơn là kiểm soát bụi, dị nguyên, độ ẩm và vệ sinh chăn ga, phòng ngủ thường xuyên.

Kết:

Trên đây là toàn bộ thông tin hữu ích về ngủ dậy bị nghẹt mũi. Nếu bạn vẫn còn phân vân chưa biết có nên lắp đặt máy lọc không khí hay không, hãy liên hệ ngay đến hotline 0965.356.499 để được tư vấn hoàn toàn miễn phí.

>>>Xem thêm: 4+ cách giúp trẻ ngủ ngon khi bị nghẹt mũi