Nguyên nhân gây dị ứng mạt bụi nhà và cách xử lý hiệu quả

Mạt bụi nhà là một trong những tác nhân phổ biến gây dị ứng, đặc biệt trong không gian kín, nhiều bụi và có độ ẩm cao. Khi tiếp xúc thường xuyên với mạt bụi nhà hoặc các chất thải của chúng, một số người có thể xuất hiện các triệu chứng như hắt hơi, nghẹt mũi, ngứa mắt, ho hoặc khó chịu đường hô hấp.

Vậy nguyên nhân gây dị ứng mạt bụi nhà là gì và làm thế nào để giảm tác động của tác nhân này trong không gian sống? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân và những cách xử lý hiệu quả.

Mạt bụi nhà là gì? 

Mạt bụi nhà là những sinh vật cực nhỏ thuộc nhóm động vật chân đốt, có họ hàng với nhện và ve. Chúng có kích thước rất nhỏ nên gần như không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Mạt bụi nhà thường sinh sống trong các môi trường ấm và ẩm, đặc biệt là chăn, nệm, gối, thảm, sofa và những nơi tích tụ nhiều bụi trong nhà. Chúng sử dụng các tế bào da chết do con người và động vật tự nhiên bong ra làm nguồn thức ăn.

Mạt bụi nhà phát triển thuận lợi trong không gian ấm, ẩm, vì vậy phòng ngủ, đặc biệt khu vực giường nệm, thường là nơi cần chú ý. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) cũng xác định mạt bụi nhà là một trong những tác nhân sinh học có thể gây phản ứng dị ứng và khuyến nghị kiểm soát độ ẩm trong nhà để hạn chế môi trường thuận lợi cho chúng phát triển.

Các dấu hiệu khi bị dị ứng mạt bụi

Dị ứng mạt bụi nhà thường biểu hiện rõ ở mũi, mắt và đường hô hấp, đặc biệt khi người nhạy cảm tiếp xúc với môi trường có nhiều mạt bụi. Các triệu chứng có thể xuất hiện dai dẳng hoặc tái diễn khi tiếp xúc với chăn, nệm, thảm, sofa và bụi trong nhà.

Một số dấu hiệu dị ứng mạt bụi nhà thường gặp gồm:

• Hắt hơi, ngứa hoặc chảy nước mũi: Mũi dễ bị kích thích, gây hắt hơi liên tục, ngứa mũi và tiết nhiều dịch.
• Nghẹt mũi, chảy dịch mũi sau: Niêm mạc mũi bị kích ứng có thể gây tắc nghẽn, đồng thời dịch nhầy chảy xuống phía sau họng gây vướng hoặc khó chịu.
• Ngứa, đỏ và chảy nước mắt: Mắt có thể ngứa, đỏ, chảy nước mắt khi tiếp xúc với các chất gây dị ứng từ mạt bụi.
• Ho và đau họng: Dịch mũi chảy xuống họng hoặc các chất gây dị ứng đi vào đường hô hấp có thể dẫn đến ho, ngứa và khó chịu ở họng.
• Khó chịu hoặc đau vùng mặt: Tình trạng nghẹt mũi kéo dài đôi khi tạo cảm giác căng tức, áp lực quanh vùng xoang.
• Ngứa da: Một số người có thể xuất hiện ngứa hoặc các biểu hiện da liên quan đến phản ứng dị ứng.
• Khó ngủ: Nghẹt mũi, hắt hơi và ho kéo dài, đặc biệt vào ban đêm, có thể khiến giấc ngủ bị gián đoạn.

Ở người mắc hen suyễn, việc tiếp xúc với chất gây dị ứng từ mạt bụi nhà có thể làm các triệu chứng hô hấp trở nên nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như khò khè, ho, khó thở hoặc cảm giác tức ngực. Nếu các triệu chứng hô hấp xuất hiện rõ hoặc trở nên nghiêm trọng, nên được đánh giá bởi nhân viên y tế thay vì tự xác định nguyên nhân.

Lưu ý: Các triệu chứng trên không chỉ xuất hiện do mạt bụi nhà mà có thể liên quan đến nhiều tác nhân dị ứng khác. Vì vậy, nếu tình trạng kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên, việc thăm khám và xác định tác nhân gây dị ứng sẽ giúp lựa chọn biện pháp kiểm soát phù hợp.

Nguyên nhân gây dị ứng mạt bụi nhà

Mạt bụi nhà không phải là loại côn trùng gây hại trực tiếp cho con người. Tuy nhiên, cơ thể một số người có thể nhận diện protein gây dị ứng từ mạt bụi và chất thải của chúng như những tác nhân có hại, từ đó kích hoạt phản ứng của hệ miễn dịch. Đây là nguyên nhân khiến các triệu chứng dị ứng xuất hiện khi tiếp xúc với môi trường có mạt bụi.

Mạt bụi thường sống trong các vật dụng giữ bụi và có khả năng lưu giữ độ ẩm như chăn, gối, nệm, thảm, sofa và đồ nội thất bọc vải. Chúng sử dụng các mảnh da chết bong ra tự nhiên làm nguồn thức ăn và phát triển thuận lợi trong điều kiện ấm, ẩm. Vì vậy, khu vực giường ngủ thường là nơi cần đặc biệt chú ý nếu muốn hạn chế mạt bụi nhà.

Điều quan trọng là dị ứng mạt bụi nhà không đơn thuần do hít phải bụi thông thường. Khi các chất gây dị ứng từ mạt bụi lẫn vào bụi và phát tán trong không khí, chúng có thể được hít vào hoặc tiếp xúc với cơ thể. Ở người có cơ địa nhạy cảm, hệ miễn dịch phản ứng với những chất này và gây ra các biểu hiện như hắt hơi, nghẹt mũi, ngứa mắt, ho hoặc khó chịu đường hô hấp.

Các biến chứng nào xảy ra khi bị dị ứng mạt bụi?

Nếu thường xuyên tiếp xúc với mạt bụi nhà, các triệu chứng dị ứng có thể kéo dài hoặc tái diễn, đặc biệt ở những người có cơ địa nhạy cảm. Không chỉ gây hắt hơi, nghẹt mũi hay mạt bụi nhà gây ngứa, tình trạng này còn có thể ảnh hưởng đến đường hô hấp và chất lượng giấc ngủ nếu không được kiểm soát tốt.

Một số vấn đề có thể gặp khi dị ứng mạt bụi nhà kéo dài gồm:

• Viêm mũi và viêm xoang: Phản ứng dị ứng kéo dài có thể khiến niêm mạc mũi bị viêm, phù nề và tăng tiết dịch. Tình trạng nghẹt mũi kéo dài có thể làm cản trở quá trình lưu thông và dẫn lưu ở xoang, từ đó làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề về xoang.
• Làm nặng thêm triệu chứng hen suyễn: Với người đồng thời bị hen suyễn, các chất gây dị ứng từ mạt bụi có thể kích hoạt hoặc làm trầm trọng hơn các triệu chứng như ho, khò khè và khó thở, khiến việc kiểm soát hen trở nên khó khăn hơn.
• Rối loạn giấc ngủ: Hắt hơi, nghẹt mũi, ho hoặc ngứa kéo dài, nhất là vào ban đêm, có thể khiến người bệnh khó đi vào giấc ngủ hoặc ngủ không ngon.
• Kích ứng da: Ở một số người nhạy cảm, tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng trong môi trường có mạt bụi có thể đi kèm cảm giác ngứa hoặc khó chịu trên da. Tuy nhiên, mạt bụi nhà gây ngứa không đồng nghĩa mọi trường hợp ngứa da đều do mạt bụi; cần xem xét thêm các nguyên nhân khác.

Nhìn chung, mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào cơ địa và tình trạng sức khỏe của từng người. Nếu triệu chứng dị ứng kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc xuất hiện khó thở, khò khè, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng kiểm soát phù hợp.

Làm thế nào để cải thiện dị ứng do mạt bụi gây ra?

Để cải thiện dị ứng mạt bụi nhà, điều quan trọng không chỉ là xử lý các triệu chứng đã xuất hiện mà còn cần giảm lượng mạt bụi và các chất gây dị ứng trong môi trường sống. Đặc biệt, những khu vực thường xuyên tiếp xúc như giường ngủ, nệm, thảm và sofa nên được vệ sinh, kiểm soát độ ẩm và hạn chế tích tụ bụi thường xuyên.

Dưới đây là một số giải pháp có thể áp dụng để kiểm soát mạt bụi nhà và giảm nguy cơ xuất hiện các triệu chứng dị ứng.

Vệ sinh chăn, ga, gối và nệm thường xuyên

Giường ngủ là một trong những khu vực mạt bụi nhà dễ tồn tại do có nguồn thức ăn từ tế bào da chết và điều kiện nhiệt độ, độ ẩm tương đối thuận lợi. Vì vậy, vệ sinh khu vực này thường xuyên là bước quan trọng để giảm tác nhân gây dị ứng.

Bạn có thể:

• Giặt ga giường, vỏ gối và chăn thường xuyên theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Sử dụng vỏ bọc có khóa kéo dành cho nệm và gối để hạn chế mạt bụi tiếp xúc với môi trường bên ngoài.
• Vệ sinh hoặc giặt thú nhồi bông định kỳ nếu sử dụng trong phòng ngủ.
• Đảm bảo chăn, ga, gối được làm khô hoàn toàn sau khi giặt để tránh tạo môi trường ẩm thuận lợi cho mạt bụi phát triển.

Kiểm soát độ ẩm trong nhà

Độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho mạt bụi nhà phát triển. Do đó, kiểm soát độ ẩm là một trong những biện pháp hỗ trợ quan trọng, đặc biệt tại phòng ngủ và những không gian ít thông thoáng.

Có thể sử dụng điều hòa hoặc thiết bị hút ẩm phù hợp để duy trì môi trường khô thoáng. Đồng thời, nên chú ý thông thoáng phòng, xử lý các vị trí có dấu hiệu ẩm và hạn chế để quần áo, chăn màn còn ẩm trong không gian kín.

Hạn chế bụi tích tụ trong không gian sống

Không chỉ tập trung vào giường ngủ, bạn cũng nên giảm lượng bụi tích tụ trên sàn, thảm, rèm cửa, sofa và các bề mặt thường xuyên sử dụng.

Một số cách đơn giản gồm:

• Lau bề mặt bằng khăn ẩm thay vì làm bụi phát tán trở lại không khí.
• Hút bụi định kỳ, đặc biệt tại phòng ngủ và khu vực có thảm.
• Vệ sinh rèm cửa, sofa và các vật dụng bằng vải theo hướng dẫn phù hợp.
• Hạn chế đồ đạc không cần thiết để giảm những vị trí tích tụ bụi.
• Nếu tình trạng mạt bụi nhà gây ngứa hoặc các triệu chứng dị ứng xuất hiện rõ khi dọn dẹp, nên cân nhắc nhờ người khác vệ sinh hoặc sử dụng biện pháp giúp hạn chế bụi phát tán.

Sử dụng máy lọc không khí để giảm tác nhân gây dị ứng trong không khí

Bên cạnh việc vệ sinh các bề mặt, máy lọc không khí có thể được sử dụng như một giải pháp hỗ trợ kiểm soát các hạt ô nhiễm và bụi trong không gian sống. Tuy nhiên, máy lọc không khí không thay thế cho việc giặt chăn ga, vệ sinh nệm hay kiểm soát độ ẩm, bởi mạt bụi chủ yếu tồn tại trong các vật liệu như nệm, thảm và đồ vải.

Nếu đang tìm kiếm thiết bị hỗ trợ lọc bụi cho không gian tương đối rộng, AirProce AI-600 là một lựa chọn có thể tham khảo. AI-600 thuộc series máy lọc không khí tuần hoàn của AirProce, với chức năng chính là lọc bụi mịn và lọc mùi, lưu lượng gió 600 m³/h và diện tích sử dụng phù hợp khoảng 47-73 m².

Hệ thống lọc của AI-600 gồm màng lọc sơ bộ F7, màng lọc TVOC và màng lọc HEPA H13. Trong đó, màng HEPA H13 do 3M sản xuất; màng F7 của Ahlstrom-Munksjö có vai trò lọc các chất ô nhiễm dạng hạt như bụi, tóc; còn màng TVOC của Circul-Aire kết hợp nhôm ngâm tẩm và than hoạt tính để hấp thụ một số chất ô nhiễm dạng khí.

Máy có thiết kế hình trụ đứng, kích thước 820 × 410 × 410 mm, màn hình cảm ứng 5 inch và hệ thống lõi lọc, động cơ được thiết kế theo dạng xếp chồng, thuận tiện hơn cho việc tháo lắp và bảo dưỡng.

Lưu ý: Máy lọc không khí chỉ là giải pháp hỗ trợ kiểm soát chất lượng không khí. Để hạn chế dị ứng mạt bụi nhà, vẫn cần kết hợp vệ sinh chăn ga, nệm, thảm và kiểm soát độ ẩm trong nhà.

>>>Xem thêm: 3+ ưu điểm vượt trội của máy lọc không khí Airproce AI-600

Điều trị dị ứng mạt bụi nhà cần được tư vấn khi triệu chứng kéo dài

Nếu các biện pháp giảm tiếp xúc với mạt bụi không giúp cải thiện triệu chứng hoặc tình trạng dị ứng thường xuyên tái phát, bạn nên đi khám để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn phù hợp.

Tùy tình trạng, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp kiểm soát triệu chứng dị ứng, chẳng hạn như thuốc kháng histamine hoặc một số thuốc điều trị triệu chứng ở mũi. Không nên tự ý lựa chọn hoặc sử dụng thuốc kéo dài, đặc biệt khi chưa xác định rõ nguyên nhân gây ra các biểu hiện dị ứng.

Với người có triệu chứng hô hấp như khò khè, khó thở hoặc đang mắc hen suyễn, việc thăm khám càng cần được ưu tiên. Điều trị dị ứng mạt bụi nhà nên dựa trên tình trạng cụ thể của từng người thay vì chỉ tập trung vào việc giảm triệu chứng tạm thời.

FAQ

1. Dị ứng mạt bụi nhà có lây từ người này sang người khác không?

Không. Dị ứng mạt bụi nhà là phản ứng của hệ miễn dịch với chất gây dị ứng, không phải bệnh truyền nhiễm.

2. Mạt bụi nhà có thể sống trên cơ thể người không?

Không. Mạt bụi nhà chủ yếu tồn tại trong môi trường như nệm, chăn, gối, thảm và đồ nội thất bọc vải.

3. Dị ứng mạt bụi nhà có hết hoàn toàn không?

Triệu chứng có thể được kiểm soát bằng cách giảm tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng và áp dụng biện pháp phù hợp; nếu tái diễn thường xuyên, nên thăm khám để xác định nguyên nhân.

Kết:

Trên đây là toàn bộ thông tin hữu ích về mạt bụi nhà. Nếu bạn vẫn còn phân vân chưa biết có nên mua máy lọc không khí hay không, hãy liên hệ ngay đến hotline vui lòng liên hệ hotline 0965.356.499 để được tư vấn hoàn toàn miễn phí.

>>>Xem thêm: Dị ứng phấn hoa mùa hè: Cách phòng tránh hiệu quả