VOC là gì? Tiêu chuẩn VOC trong nhà bao nhiêu là an toàn?

VOC là một trong những tác nhân âm thầm ảnh hưởng đến chất lượng không khí trong không gian sống hiện đại. Chúng có thể phát sinh từ sơn tường, đồ nội thất, vật liệu xây dựng hoặc các sản phẩm tẩy rửa quen thuộc hằng ngày. Khi tích tụ trong phòng kín, VOC không chỉ gây mùi khó chịu mà còn tác động đến hệ hô hấp và sức khỏe lâu dài.

Vậy VOC là gì? Tiêu chuẩn VOC trong nhà bao nhiêu là an toàn để bảo vệ gia đình, đặc biệt là trẻ nhỏ và người lớn tuổi? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của VOC, ngưỡng khuyến nghị theo các tổ chức uy tín và cách kiểm soát hiệu quả trong không gian sống.

VOC là gì?

VOC (Volatile Organic Compounds) là các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi ở điều kiện nhiệt độ phòng. Theo định nghĩa của World Health Organization và United States Environmental Protection Agency, VOC là nhóm hóa chất chứa carbon có khả năng bốc hơi nhanh vào không khí, góp phần làm suy giảm chất lượng không khí trong nhà và ngoài trời.

Trong môi trường sống, VOC có thể phát thải từ nhiều nguồn quen thuộc như sơn, vecni, keo dán, đồ gỗ công nghiệp, thảm trải sàn, chất tẩy rửa, nước hoa phòng hoặc thậm chí từ quá trình nấu ăn. Vì đặc tính dễ bay hơi, chúng tích tụ nhanh hơn trong không gian kín, đặc biệt ở nhà ở hiện đại có độ kín cao.

Tiêu chuẩn VOC trong nhà bao nhiêu là an toàn?

Sau khi hiểu VOC là gì, câu hỏi quan trọng tiếp theo là tiêu chuẩn VOC trong nhà nên duy trì ở mức bao nhiêu để đảm bảo an toàn cho sức khỏe?

Hiện nay, nhiều tổ chức quốc tế không đưa ra một “giới hạn duy nhất” áp dụng cho mọi loại VOC, vì đây là nhóm gồm hàng trăm hợp chất khác nhau. Tuy nhiên, các khuyến nghị thường dựa trên chỉ số TVOC (Total Volatile Organic Compounds) – tổng nồng độ hợp chất hữu cơ dễ bay hơi trong không khí.

Theo hướng dẫn về chất lượng không khí trong nhà của WHO và các tiêu chuẩn đánh giá môi trường trong nhà của EEA, mức TVOC nên được kiểm soát càng thấp càng tốt, đặc biệt trong không gian sinh hoạt thường xuyên như phòng ngủ và phòng khách.

Trên thực tế, nhiều hệ thống đánh giá chất lượng không khí trong nhà tại châu Âu và Bắc Mỹ phân loại mức TVOC như sau:

• Dưới 300 µg/m³: Chất lượng không khí tốt, phù hợp cho không gian sống lâu dài.
• 300 – 1.000 µg/m³: Chấp nhận được trong thời gian ngắn, nên cải thiện thông gió.
• 1.000 – 3.000 µg/m³: Không khí kém, có thể gây khó chịu (đau đầu, kích ứng mũi họng).
• Trên 3.000 µg/m³: Mức cao, cần xử lý và tăng cường thông gió ngay.

Ngoài ra, với một số VOC cụ thể như formaldehyde, nhiều quốc gia khuyến nghị không vượt quá 0,1 mg/m³ trong không khí trong nhà để hạn chế nguy cơ kích ứng và ảnh hưởng lâu dài.

Tóm lại, tiêu chuẩn VOC trong nhà không chỉ là một con số cố định mà là nguyên tắc duy trì tổng nồng độ TVOC ở mức thấp nhất có thể, ưu tiên dưới 300 µg/m³. Việc kết hợp vật liệu ít phát thải, thông gió hiệu quả và hệ thống lọc không khí phù hợp là giải pháp bền vững để kiểm soát VOC trong không gian sống hiện đại.

Nguồn gốc của VOC là gì?

Để kiểm soát hiệu quả và đáp ứng tiêu chuẩn VOC trong nhà, cần hiểu rõ VOC phát sinh từ đâu trong không gian sống. VOC trong nhà chủ yếu đến từ các sản phẩm và vật liệu có chứa dung môi hoặc hợp chất hữu cơ dễ bay hơi. Những nguồn phổ biến gồm:

• Sơn, vecni, keo dán, chất chống thấm: Phát thải mạnh trong và sau quá trình thi công.
• Đồ gỗ công nghiệp, ván ép, MDF: Có thể giải phóng formaldehyde và các hợp chất liên quan trong thời gian dài.
• Chất tẩy rửa, dung dịch xịt phòng, mỹ phẩm: Bay hơi nhanh khi sử dụng trong không gian kín.
• Thảm, rèm, vật liệu trang trí mới: Thường phát thải cao nhất trong giai đoạn đầu lắp đặt.
• Hoạt động sinh hoạt như nấu ăn, hút thuốc hoặc sử dụng nến thơm.

Ngoài ra, WHO cũng nhấn mạnh rằng mức độ tích tụ VOC phụ thuộc nhiều vào khả năng thông gió của công trình. Nhà càng kín, tốc độ trao đổi khí càng thấp thì nồng độ VOC càng dễ tăng cao.

Những thời điểm VOC trong nhà dễ vượt tiêu chuẩn nhất

Ngay cả khi đã nắm rõ tiêu chuẩn VOC trong nhà, nhiều gia đình vẫn vô tình để nồng độ vượt ngưỡng do không chú ý đến các “thời điểm nhạy cảm” dưới đây:

• Sau khi xây dựng, sơn sửa hoặc cải tạo nhà
  Đây là giai đoạn phát thải VOC mạnh nhất. Sơn tường, keo dán, xi măng, gỗ công nghiệp và vật liệu hoàn thiện có thể giải phóng hợp chất hữu cơ bay hơi liên tục trong nhiều tuần hoặc vài tháng. Nếu không thông gió chủ động, nồng độ dễ vượt tiêu chuẩn VOC trong nhà.
• Khi lắp đặt hoặc sử dụng nội thất mới
  Tủ, giường, sàn gỗ, sofa, rèm cửa mới thường phát thải formaldehyde và các VOC khác trong thời gian đầu. Đáng chú ý, VOC có thể tồn tại ngay cả khi không có mùi rõ rệt, đặc biệt trong phòng kín.
• Khi đóng kín cửa và bật điều hòa liên tục
  Điều hòa chỉ làm mát và tuần hoàn không khí trong phòng, không loại bỏ VOC ra ngoài. Ở căn hộ chung cư, văn phòng hoặc phòng ngủ kín, VOC dễ tích tụ dần và vượt ngưỡng khuyến nghị.
• Mùa nồm ẩm hoặc thời tiết mưa kéo dài
  Độ ẩm cao có thể làm tăng tốc độ phát thải từ vật liệu nội thất. Đồng thời, việc hạn chế mở cửa để tránh ẩm khiến VOC khó thoát ra ngoài, làm không khí trở nên nặng mùi hơn.
• Khi sử dụng nhiều sản phẩm tẩy rửa hoặc hóa chất cùng lúc
  Nước lau sàn, xịt phòng, dung dịch diệt côn trùng… đều có thể làm chỉ số VOC tăng đột ngột, đặc biệt trong không gian nhỏ và ít lưu thông khí.
• Sau khi mua thiết bị hoặc đồ gia dụng mới
  Nệm mút, máy in, thiết bị điện tử, đồ nhựa mới… cũng có thể phát thải VOC trong giai đoạn đầu sử dụng. Nếu phòng kín, nồng độ có thể tăng nhanh hơn mức cho phép.

Nhận diện đúng các thời điểm này giúp bạn chủ động tăng cường thông gió hoặc sử dụng giải pháp lọc – cấp khí tươi phù hợp để duy trì tiêu chuẩn VOC trong nhà ở mức an toàn.

Tác hại của VOC đối với sức khỏe con người

Khi tiêu chuẩn VOC trong nhà không được kiểm soát tốt, cơ thể có thể chịu ảnh hưởng từ nhẹ đến nghiêm trọng tùy theo nồng độ và thời gian tiếp xúc. VOC có thể tác động lên nhiều cơ quan khác nhau, đặc biệt trong không gian kín và ít thông gió.

Ảnh hưởng ngắn hạn (phơi nhiễm cấp tính)

Tiếp xúc với nồng độ VOC cao trong thời gian ngắn có thể gây:

• Hệ hô hấp: Kích ứng mũi, họng, ho khan, cảm giác khó thở nhẹ (thường gặp với formaldehyde, acetone).
• Hệ thần kinh: Đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, giảm khả năng tập trung (liên quan đến toluene, xylen, benzen).
• Da và mắt: Cay mắt, khô da, dị ứng tiếp xúc do các dung môi hữu cơ.

Những biểu hiện này thường rõ rệt hơn ở người có cơ địa nhạy cảm hoặc đang mắc bệnh hen suyễn, viêm mũi dị ứng.

Ảnh hưởng dài hạn (phơi nhiễm mãn tính)

Nếu VOC liên tục vượt tiêu chuẩn VOC trong nhà trong thời gian dài, nguy cơ sức khỏe sẽ tăng lên:

• Có thể gây tổn thương gan, thận và hệ thần kinh trung ương.
• Một số hợp chất như formaldehyde và benzen được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư cho người.
• Phơi nhiễm kéo dài với một số VOC có thể ảnh hưởng đến hệ sinh sản và sự phát triển của thai nhi.

Nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng

Các nhóm sau nhạy cảm hơn khi VOC vượt ngưỡng an toàn:

• Trẻ nhỏ (hệ hô hấp chưa hoàn thiện)
• Phụ nữ mang thai
• Người cao tuổi
• Người có bệnh nền hô hấp hoặc tim mạch
• Người làm việc lâu trong môi trường kín

Tóm lại, việc duy trì tiêu chuẩn VOC trong nhà ở mức thấp không chỉ giúp không khí dễ chịu hơn mà còn đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe lâu dài cho cả gia đình.

5+ giải pháp giảm thiểu và loại bỏ VOC hiệu quả

Để duy trì tiêu chuẩn VOC trong nhà ở mức an toàn, cần kết hợp nhiều giải pháp từ nguồn phát thải đến xử lý không khí. Dưới đây là 5 hướng tiếp cận hiệu quả và bền vững.

Tăng cường thông gió tự nhiên và cơ học

Thông gió là cách đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc pha loãng VOC.

• Mở cửa sổ 15–20 phút mỗi ngày, ưu tiên sáng sớm hoặc chiều muộn.
• Tạo luồng đối lưu bằng quạt để đẩy khí tù đọng ra ngoài.
• Sử dụng quạt hút hoặc hệ thống thông gió cưỡng bức cho bếp, phòng tắm, phòng kín.

Giải pháp này giúp giảm nhanh nồng độ VOC khi chỉ số tiệm cận hoặc vượt tiêu chuẩn VOC trong nhà, đặc biệt sau khi sơn sửa hoặc vệ sinh nhà cửa.

Lựa chọn vật liệu và sản phẩm Low-VOC ngay từ đầu

Kiểm soát VOC hiệu quả nhất là hạn chế phát sinh ngay từ nguồn.

• Ưu tiên sơn, keo dán, nội thất có nhãn low-VOC hoặc zero-VOC.
• Chọn gỗ tự nhiên hoặc vật liệu đạt chứng nhận phát thải thấp.
• Hạn chế dùng sản phẩm tạo mùi tổng hợp; thay bằng giải pháp ít mùi, thành phần đơn giản.

Việc lựa chọn đúng vật liệu giúp nồng độ VOC nền trong nhà luôn thấp hơn, dễ duy trì tiêu chuẩn VOC trong nhà lâu dài.

Sử dụng máy lọc không khí chuyên xử lý VOC – AI-600

Với không gian kín hoặc đô thị khó mở cửa thường xuyên, máy lọc không khí chuyên dụng là giải pháp chủ động.

AI-600 được trang bị hệ thống lọc ba lớp chuyên sâu:

• Lọc sơ cấp F7: Giữ bụi thô, lông thú, phấn hoa; khung ép ABS + TPU tăng độ kín, hạn chế rò rỉ bụi.
• HEPA 3M H13: Vật liệu nhập khẩu từ Mỹ, diện tích bề mặt gấp đạt khoảng 5m², giúp giữ lại đến 99,9% vi khuẩn và virus; hiệu suất lọc virus H1N1 trên 99,99%.
• Lọc khử mùi TVOC: Chứa 5kg than hoạt tính nhập khẩu từ Canada, cấu trúc ép nguyên khối không dùng keo, hấp phụ mạnh formaldehyde, benzen, amoniac và các hợp chất hữu cơ bay hơi.

Máy tích hợp cảm biến theo dõi VOC, PM2.5, nhiệt độ và độ ẩm theo thời gian thực, hiển thị trên màn hình cảm ứng hoặc qua app AirProce. Nhờ đó, người dùng dễ dàng kiểm soát và duy trì tiêu chuẩn VOC trong nhà ổn định.

Động cơ ebm-papst (Đức) cho lưu lượng gió lớn tới 1200m³/h nhưng vẫn giữ độ ồn thấp (khoảng 25–65dB), phù hợp cả phòng khách lẫn phòng ngủ.

>>>Xem thêm: 3+ ưu điểm vượt trội của máy lọc không khí Airproce AI-600

Kiểm soát độ ẩm trong mức 40–60%

Độ ẩm cao có thể làm tăng tốc độ phát thải VOC từ đồ gỗ công nghiệp và vật liệu hoàn thiện.

• Duy trì độ ẩm 40–60% để hạn chế VOC bay hơi mạnh.
• Dùng máy hút ẩm khi độ ẩm vượt 60%.
• Thông gió sau khi tắm, nấu ăn hoặc khi thời tiết nồm ẩm.

Giữ độ ẩm ổn định không chỉ giúp bảo vệ nội thất mà còn hỗ trợ duy trì tiêu chuẩn VOC trong nhà hiệu quả hơn.

“Phơi” nội thất mới trước khi sử dụng

Đồ mới thường phát thải VOC mạnh trong giai đoạn đầu (off-gassing).

• Đặt nội thất mới ở khu vực thoáng khí vài ngày đến vài tuần trước khi đưa vào phòng kín.
• Với gỗ công nghiệp hoặc thảm mới, nên tăng cường thông gió trong 2–4 tuần đầu.
• Tránh đưa toàn bộ nội thất mới vào phòng ngủ cùng lúc.

Giải pháp này giúp giảm tải VOC ban đầu, hạn chế tình trạng vượt tiêu chuẩn VOC trong nhà ngay sau khi hoàn thiện không gian sống.

Kết hợp đồng bộ các giải pháp trên từ chọn vật liệu, thông gió, kiểm soát độ ẩm đến sử dụng thiết bị lọc chuyên sâu sẽ giúp không gian sống duy trì chất lượng không khí ổn định, an toàn và bền vững lâu dài.

FAQ

1. Bao lâu sau khi sơn sửa thì VOC mới giảm về mức an toàn?

Thông thường, nồng độ VOC giảm mạnh sau vài tuần nếu được thông gió tốt. Tuy nhiên, với vật liệu gỗ công nghiệp hoặc sơn mới, quá trình phát thải có thể kéo dài vài tháng, vì vậy nên chủ động kiểm tra để đảm bảo không vượt tiêu chuẩn VOC trong nhà.

2. Chỉ mở cửa sổ có đủ để kiểm soát VOC không?

Thông gió tự nhiên giúp pha loãng VOC hiệu quả trong ngắn hạn. Tuy nhiên, ở căn hộ kín hoặc khu vực ô nhiễm ngoài trời cao, nên kết hợp thêm máy lọc không khí có than hoạt tính để duy trì tiêu chuẩn VOC trong nhà ổn định hơn.

3. Có cần đo chỉ số VOC định kỳ không?

Có. Việc theo dõi TVOC bằng cảm biến giúp phát hiện sớm khi nồng độ tiệm cận hoặc vượt ngưỡng an toàn, đặc biệt sau khi lắp nội thất mới, cải tạo nhà hoặc trong mùa nồm ẩm.

Kết:

Trên đây là toàn bộ thông tin hữu ích về tiêu chuẩn VOC trong nhà. Nếu bạn vẫn còn phân vân chưa biết có nên mua máy lọc không khí hay không, hãy liên hệ ngay đến hotline 0965.356.499 để được tư vấn hoàn toàn miễn phí.

>>>Xem thêm: Tiêu chuẩn CO2 trong nhà bao nhiêu là an toàn và giải pháp cấp khí tươi sạch